Choroby dietozależne w liczbach. Te statystyki robią wrażenie na pacjentach

choroby dietozależne przyczyny

Zaktualizowano dnia 18 listopada 2026

Choroby dietozależne to relatywnie szerokie pojęcie, w którym mieścić się może między innymi otyłość, cukrzyca, osteoporoza czy choroby układu krążenia, chociaż nie tylko. Szacuje się, że choruje na nie nawet 12 milionów osób w Polsce. Dowiedz się, czym dokładnie są choroby dietozależne i jak się przed nimi chronić.

Choroby dietozależne – przyczyny, objawy, skutki i profilaktyka

Szacuje się, że nieprawidłowa dieta odpowiada za około 80 jednostek chorobowych, a nawet 1/3 Polaków choruje w związku ze stosowaniem niedostosowanej do potrzeb swojego organizmu diety. Oprócz niej za przyczyny chorób dietozależnych uznaje się również indywidualne predyspozycje genetyczne, a także niewystarczającą ilość aktywności fizycznej.

Wśród podstawowych objawów chorób dietozależnych można wymienić przykładowo problemy z przewodem pokarmowym, podważony poziom cholesterolu czy cukru we krwi, nadmierną masę ciała, wysoką męczliwość czy pogorszone samopoczucie. Lista objawów jest jednak znacznie dłuższa, a niektóre z chorób nieleczone mogą prowadzić nawet do śmierci. Wśród podstawowych działań profilaktycznych, które należy wdrożyć, by w miarę możliwości uchronić się przed chorobami dietozależnymi, należy wymienić:

●  odpowiednią do wieku i możliwość ilość ruchu, zgodną z zaleceniami;

●  suplementację po wykonaniu badań krwi i oznaczeniu stężeń poszczególnych składników;

●  dostosowanie diety do potrzeb swojego organizmu;

●  spożywanie zbilansowanych posiłków, bogatych we wszystkie potrzebne mikro i makroelementy.

JEŚLI CHCESZ DOWIEDZIEĆ SIĘ WIĘCEJ NA TEN TEMAT, ZAPISZ SIĘ NA „KURS DIETETYKI ZAAWANSOWANY”!

Choroby dietozależne – lista

Dietozależne choroby cywilizacyjne to między innymi otyłość, cukrzyca, nadciśnienie czy choroby układu krążenia, chociaż nie tylko. Ponieważ jednak lista chorób dietozależnych jest długa i obejmuje nawet 80 jednostek chorobowych, poniżej omówione zostaną najczęściej diagnozowane w gabinetach lekarskich schorzenia. Na czym polegają choroby dietozależne oraz jak wygląda ich profilaktyka?

Otyłość

Na otyłość cierpi nawet 20% populacji, a częstotliwość jej diagnozowania drastycznie rośnie wraz z upływem czasu. Szacuje się, że w ciągu ostatnich 10 lat jej częstość występowania wzrosła nawet o połowę. Otyłość jest związana z nagromadzeniem się tkanki tłuszczowej. Wśród czynników ryzyka pojawienia się otyłości wymienia się dodatni bilans energetyczny, niski poziom aktywności fizycznej i nieodpowiedni skład posiłków. Wśród podstawowych zaleceń dietetycznych w otyłości wymienia się:

●  unikanie przejadania się i regularne spożywanie posiłków;

●  ujemny bilans energetyczny;

●  wprowadzenie dużej ilości warzyw i niskokalorycznych owoców.

Cukrzyca typu II

Cukrzyca typu II związana jest z występowaniem zbyt wysokiego poziomu cukru we krwi oraz opornością na insulinę. W Polsce na cukrzycę chorują 3 miliony osób, czyli nieco ponad 9% populacji. 90% diagnozowanych przypadków cukrzycy to ta typu II, czyli cukrzyca dietozależna. Cukrzyca typu I jest chorobą autoimmunologiczną, w której układ odpornościowy niszczy własne komórki trzustki.

W ramach zaleceń dietetycznych dla pacjentów z cukrzycą lub w grupach ryzyka rekomenduje się:

●  zwiększenie spożycia owoców i warzyw;

●  stosowanie w diecie źródeł zdrowych tłuszczy roślinnych;

●  kontrolowanie kaloryczności diety;

●  ograniczenie słodyczy, alkoholu i soli;

●  stawianie na produkty o niskim indeksie glikemicznym.

Nadciśnienie tętnicze

W 2018 roku w Polsce było 9,9 miliona osób chorych na nadciśnienie tętnicze. Ilość ta stanowi 31,5% populacji ogólnej osób dorosłych w kraju. Nieleczone nadciśnienie może prowadzić do niewydolności serca, nerek, udarów i choroby niedokrwiennej serca. Wśród jego czynników ryzyka wymienia się między innymi nadwagę, palenie tytoniu, częste spożywanie alkoholu, nadmiar soli, cukru i tłuszczy w diecie. Zalecenia dietetyczne dla osób chorych lub w grupie ryzyka nadciśnienia obejmują:

●  zwiększenie ilości spożywanych produktów bogatych w potas;

●  ograniczenie spożycia soli;

●  wykluczenie alkoholu z diety;

●  zwiększenie ilości warzyw i owoców w jadłospisie.

Choroby układu krążenia

Wśród podstawowych chorób układu krążenia można wymienić miażdżycę. Powoduje ona zmniejszenie światła naczyń krwionośnych i tętnic, prowadząc do ich niedrożności. Wśród jej czynników ryzyka wymienia się między innymi stres, brak ruchu, palenie tytoniu czy nieprawidłową dietę. Szacuje się, że miażdżyca jest przyczyną nawet 40% zgonów przed 75 rokiem życia w Europie.

Zalecenia dietetyczne w chorobach układu krążenia (w tym w miażdżycy) obejmują:

●  ograniczenie tłuszczów zwierzęcych, tłustego mięsa, masła i innych produktów bogatych w tłuszcz;

●  niespożywanie słodyczy i alkoholu;

●  ograniczenie białego pieczywa i wykluczenie słodkich wypieków;

●  ograniczenie podrobów i spożycia żółtek jaj.

choroby dietozależne

Osteoporoza

Osteoporoza to kolejny problem współczesnych społeczeństw wysokorozwiniętych. Jest związana z ubytkiem masy kostnej i zmniejszeniem jej gęstości. To z kolei powoduje bóle, zniekształcenia ciała i prowadzi do złamań, również tych niskoenergetycznych, powstałych np. na skutek delikatnego uderzenia czy wstawania z łóżka. W Polsce w 2018 roku na osteoporozę chorowało nawet 2,1 miliona osób, z czego 1,7 miliona to kobiety.

Wśród zaleceń dietetycznych w osteoporozie wymienić można:

●  ograniczenie kawy, herbaty, alkoholu;

●  rzucenie palenia;

●  zadbanie o odpowiednią podaż wapnia i witaminy D w diecie;

●  zwiększenie ilości zdrowego nabiału i ograniczenie ilości spożywanych tłuszczy zwierzęcych.

Jak poszerzyć wiedzę o chorobach dietozależnych i żywieniu człowieka?

Wiedzę dotyczącą żywienia człowieka, profilaktyki oraz dietoterapii chorób dietozależnych można rozwijać poprzez specjalistyczne szkolenia. Jedną z propozycji dostępnych w Polskim Instytucie Dietetyki jest Kurs dietetyki zaawansowany, który pozwala pogłębić znajomość zagadnień związanych z wpływem sposobu odżywiania na zdrowie i funkcjonowanie organizmu. Jest on jednym z trzech kursów przewidzianych w ramach serii szkoleń dla dietetyków na które składa się kurs podstawowy, zaawansowany i kurs dietetyka.

Z kolei dla osób, które chcą skoncentrować się na konkretnych problemach zdrowotnych, ciekawą propozycją jest Kurs Specjalisty ds. leczenia chorób cywilizacyjnych. Jego program obejmuje zagadnienia dotyczące schorzeń związanych ze współczesnym stylem życia.

Chcesz lepiej zrozumieć zależności między żywieniem a zdrowiem i poszerzyć swoje kompetencje? Sprawdź ofertę Polskiego Instytutu Dietetyki i wybierz kurs dopasowany do swoich zainteresowań oraz celów zawodowych!